ندا گنجي-در روزگارى که مسئولان، قطع درختان کهنسال و ارزشمند را -که گاه عمر آنها به 1500 سال مىرسد- تنها راهکار مبارزه با خرافهپرستى دريافتهاند، چندين دانشمند و جهانگرد مجارستانى براى مشاهده سرو چهار هزار ساله ابرکوه يزد به ايران سفر مىکنند تا به دور اين درخت حلقه زده و با بوسيدن و نوازش تنه آن نسبت به اين موجود ديرينه طبيعت اداى احترام کنند.اما گوا حفظ محط زست هنوز به دغدغه مردم و مسئولان تبدل نشده که قطع درختان کهنسال به سار نقاط کشور نز سرات کرده است.به نحو که نگرانىهاى کارشناسان منابع طبيعى و دوستداران محيطزيست سرانجام رنگ واقعيت به خود گرفت؛ در هفتههاى گذشته وقتى چند درخت کهنسال در گيلان، از زير تيغ مبارزه با خرافهپرستى گذشت، کارشناسان بيم آن را داشتند که مبادا اين اتفاق به ساير مناطق کشور تسرى يابد؛ اما اين اتفاق بهرغم تمام بيانيههاى اعتراضآميز و البته دستور دادستان کل کشور در کسوت مدعىالعموم، دوباره رخ داد.به طورى که در روزهاى اخير درختى ديگر به بهانه مبارزه با خرافهپرستي، اين بار در «قم» و در نزديکى مسجد جمکران قطع شده است.اين اتفاق در حالى رخ داده که درىنجفآبادى دادستان کل کشور، در بحبوحه قطع درختان کهنسال در گيلان، دستور توقف قطع درختان را که از سوى اداره کل اوقاف گيلان صورت مىگرفت صادر کرده بود.با اين همه، اداره کل اوقاف و امور خيريه قم نيز در اقدامى مشابه يک اصله درخت کهنسال را در نزديکى مسجد جمکران قطع کرد. به گزارش سبز پرس، اگرچه اداره کل اوقاف گيلان مدعى بود درختان را با مجوز قطع کرده اما در شرايطى که بيش از دو هفته از قطع پنهانى و شبانه درخت کهنسال در قم مىگذرد،مسئولان اداره کل منابع طبيعى استان قم، در يک الى دو روز اخير از ماجرا باخبر شده و دستور پيگيرى و شکايت از عاملان قطع درختان را صادر کرده از اين رو که اين بار - ظاهرا - هيچ مجوزى از سوى اداره کل منابع طبيعى استان، براى قطع درختان صادر نشده است.ارزشمندترين گونههاى گياهى در حالى نابود مىشوند که اين روند به دليل باورهاى غلط مردم که گاه حاجت خود را با بستن دخيل از درختان طلب مىکنند رخ مىدهد اما عاملان مبارزه با خرافهپرستى تنها به پاک کردن صورت مسئله بسنده مىکنند چنانکه به نظر مىرسد هيچ کس به جستوجوى ريشههاى خرافهپرستى و دلايل تمايل مردم به اين باورها نمىپردازد. در اين ميان سوالى به ذهن خطور مىکند مبنى بر اينکه آيا مردمى که حاجت خود را از درخت طلب مىکنند با قطع فيزيکى اين درختان ممکن نيست به درخت، چشمه، کوه و يا هر چيز زنده و يا غيرزندهاى تمايل پيدا کنند.
با اين همه موضوع قطع فزک درختان به جا رسده است که با وجود تمام اعتراضها جمعى از صاحبنظران منابع طبيع با تنظيم دادخواستى خواستار رسيدگى به اقدام غيرقانونى عليه درختان کهنسال شدهاند البته اين دادخواست خطاب به دادسراى عمومى و انقلاب استان گيلان تنظيم شده که به گفته يکى از شکات، اين دادخواست مىتواند به عاملان قطع درخت کهنسال در سار نقاط کشور نيز تعميم داده شود.
حفاظت از محيط زيست حمايت از حقوق بشر است
با توجه به تکاليف قانونى مقام دادستانى به عنوان حافظ منافع عمومى جامعه ، بدين وسيله توجه آن نهاد محترم را به اقدامات غير قانونى و ناگوارى که طى چند روز اخير در استان گيلان از سوى اداره کل اوقاف و امور خيريه استان در جهت قطع برخى درختان کهنسال موجود صورت گرفته ، معطوف داشته و موارد زير را اعلام مىدارد: 1 – اداره کل اوقاف و امورخيريه استان گيلان اخيرا و بنا به توجيهات ناروايى که به هيچ روى به اقدامات ارتکابى آنان وجاهت نمىبخشد، تصميم به قطع درختان کهنسالى گرفته که بنا به انگيزههاى مذهبى برخى از مردم جنبهى قداست و احترام يافتهاند و در اين راستا تاکنون به قطع – دست کم - چهار پايه درخت ديرزيست در رضوان شهر و ديگر مناطق استان مبادرت ورزيده است. 2- بنابه مستندات کارشناسى و علمي، از اين دست درختان کهنسال که سرمايهى ارزشمند محيط زيست ايران محسوب مىشوند، فقط چيزى در حدود چهار صد پايه در سراسر کشور هنوز باقى مانده است که حدود پنجاه پايه از آنها در استان گيلان مورد شناسايى قرار گرفته است و بنا بر گزارشهاى موثق، اداره مذکور به بهانه خرافهزدايى از فرهنگ مذهبى مردم، عزم خود را بر قطع حدود چهل پايه از اين درختان منحصربهفرد، جزم کرده است. 3 – حفاظت از محيط زيست در زمره حمايت از حقوق بشر است.طبق اصل پنجاهم قانون اساسى «در جمهورى اسلامى ايران، حفاظت از محيط زيست که نسل امروز و نسلهاى بعدى بايد در آن حيات اجتماعى رو به رشدى داشته باشند، وظيفه عمومى تلقى مى شود. از اين رو ، فعاليتهاى اقتصادى و غير آن که با آلودگى محيط زيست يا تخريب غير قابل جبران آن ملازمه پيدا کند، ممنوع است.»همچنين ماده 686 قانون مجازات اسلامى از بين بردن يا قطع عالمانه و عامدانهى درختان موضوع ماده يک قانون گسترش فضاى سبز را جرم انگارى کرده و مرتکب را اعم از هرشخص و نهادي، مستوجب کيفر تعزيرى دانسته است.بنابراين مراتب، نظر به اينکه قطع يا از بين بردن درختان وتخريب محيط زيست طبق قانون اساسى و قانون مجازات اسلامى به هر علت و بهانهاي، ولو به قصد مبارزه با ترويج خرافهپرستي، ممنوع و جرم بوده، با توجه به اينکه اداره کل اوقاف، اساسا در اين جهت حق يا تکليف قانونى يا صلاحيت تشخيص موضوع و اجراى آن را ندارد و اصولا حتى اگر چنين توجيهى مبنا داشته باشد، روش تأمين مقصود، از جا کندن و نابود کردن درختان جاندار فاقد فکر و مذهب نيست و بايستى با زمينههاى فرهنگى و عاملان انسانى ايجاد و پرورش خرافات، مبارزه کرد و از آنجا که اداره مذکور تاکنون دستکم نهتنها به قطع چهار پايه از اين درختان ارزشمند و کهنسال اقدام کرده، بلکه درصدد است تا ساير درختان مشابه در سراسر استان را نيز نابود سازد.